Vì sao ngành điện mãi độc quyền?

(Xây dựng) – Người nông dân nuôi gà có thể đem ra chợ bán, không bán chợ này thì bán chợ kia, thậm chí là bán buôn, bán cho hàng xóm. Các DN sản xuất mỳ chính cũng vậy, có thể đưa mỳ chính vào siêu thị, bán ở chợ và đổi hàng cho nông dân. Các Cty xi măng có thể vận chuyển xi măng đến các công trình, các đại lý, bán cho người dân đang xây nhà, sửa bếp…

Bạn đang xem: tại sao evn độc quyền

Còn người sản xuất điện thì sao? Họ không thể bán cho ai khác ngoài ngành điện bởi điện không thể bán ở chợ, ở đại lý mà phải qua đường dây và trạm (tức là khâu truyền tải và phân phối điện). Mà đường dây và trạm là của ngành điện (EVN). Có nhiều trường hợp, xây xong nhà máy rồi, điện ra rồi nhưng EVN không mua hoặc không thương thảo được giá điện, thế là nhà máy đắp chiếu mặc dù đất nước vẫn thiếu điện…

Cách đây hơn chục năm, khi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam và một số DN tư nhân đầu tư xây dựng các nguồn điện, họ đã yêu cầu Chính phủ tách việc quản lý đường dây và trạm ra khỏi EVN và thành lập một TCty riêng không thuộc tập đoàn kinh tế nào. Ai bán mua điện cứ gặp ông này, như vậy EVN sẽ hết độc quyền. Nhưng đến nay mô hình quản lý của ngành điện vẫn y nguyên. Đây là cái độc quyền thứ nhất.

Tham khảo: tại sao đồng hồ dw đắt

Hơn chục năm hình thành thị trường điện cạnh tranh, Bộ Công Thương đã đưa ra phương án tách khâu phát điện, truyền tải, điều độ ra khỏi EVN và EVN chỉ còn nắm giữ khâu phân phối điện. Hiệp hội Năng lượng Việt Nam do ông Trần Viết Ngãi (nguyên Phó tổng giám đốc EVN, người hiểu rất rõ những bất cập trong phương thức quản lý, điều hành của EVN) làm Chủ tịch cũng cho rằng: Chỉ cần tách khâu mua bán điện và điều độ hệ thống điện quốc gia ra khỏi EVN là đủ điều kiện để hình thành một thị trường điện cạnh tranh lành mạnh. Đề xuất này của Bộ chủ quản và của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đã không nhận được sự đồng tình của EVN. EVN lập luận rằng, nếu thực hiện những biện pháp “chia” và “tách” trên sẽ làm suy giảm sức mạnh của cả Tập đoàn do tầm bao quát của EVN sẽ bị thu hẹp lại. Hiện Cty Mua bán điện Quốc gia đã được thành lập nhưng vẫn thuộc EVN mà không đứng độc lập. Đây là cái độc quyền thứ hai.

Như vậy, nhiều năm qua, mô hình của ngành điện vẫn không thay đổi. Tuy EVN có tái cơ cấu và cổ phần hóa một số nhà máy điện nhưng nhìn chung EVN vẫn quản lý từ A – Z và luôn là người vừa “đá bóng vừa thổi còi”. Nghĩa là DN này vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực điện vừa thực hiện chức năng kinh doanh cộng với chức năng phân phối điện.

Vì thế, điệp khúc tăng giá điện vẫn diễn ra và lý do muôn thủa để EVN thanh minh cho tình trạng đó lại là lỗi do “ông Trời” và tại giá điện Việt Nam thấp hơn các nước… Giá điện tăng và chỉ có tăng luôn là câu chuyện nóng trong đời sống xã hội bởi điện là mặt hàng vô cùng thiết yếu trong đời sống sinh hoạt, sản xuất kinh doanh, cho nền kinh tế… Chính vì thế “nhất cử nhất động” của ngành điện đều ảnh hưởng đến túi tiền của từng gia đình, dù là người dân nghèo nhất trong xã hội.

Liên tục tăng giá điện nhưng việc điều hành giá điện của EVN lại gây bất bình trong xã hội khi mà mọi thứ thua lỗ, yếu kém của ngành điện khi đầu tư ngoài ngành, các khoản chi phí vô lý khác… đều được tính vào giá bán điện cho dân.

Không ít người cho rằng: Xóa sổ EVN, như cảnh báo từ chính lãnh đạo EVN, để tư nhân, nước ngoài cùng làm điện, kinh doanh điện, để tất cả được minh bạch. EVN quản lý ngành điện mà giá điện cứ tăng vậy thì giải tán EVN cũng chẳng ảnh hưởng gì đến thị trường điện. Đây là cơ hội để Chính phủ xem xét, cơ cấu lại thị trường sản xuất, truyền tải, phân phối và kinh doanh điện một cách minh bạch để người dân không còn bị ngành điện móc túi trắng trợn như thời gian qua và ngành điện chắc chắn kinh doanh có lãi chứ không thua lỗ nghìn tỷ, thua lỗ khủng như hiện nay.

Đọc Thêm: Top 10 quốc gia nhỏ nhất thế giới

Nhiều thập kỷ qua, xây dựng và phát triển ngành điện dựa vào tài nguyên quốc gia và từ tiền thuế của dân… nhưng người dân đang đứng ngoài cuộc kinh doanh của ngành điện. Họ không có quyền giám sát, ý kiến của họ không được tiếp thu. Ngành điện chỉ làm theo ý chí chủ quan của mình. Người dân chỉ được biết kết quả kinh doanh thực sự của EVN qua các báo cáo thanh tra, kiểm toán mà chỉ vài năm mới có một lần. Điệp khúc “kinh doanh thua lỗ”, tăng giá bán điện để bù lỗ, thua lỗ là vì phải thực hiện các nhiệm vụ an sinh xã hội… vẫn được nhắc lại nhằm lấp liếm cho những yếu kém, bất cập của EVN.

EVN có Bộ Công Thương là Bộ chủ quản và trên là Chính phủ nhưng trên thực tế, dường như những “quyết sách” của EVN nhiều khi nằm ngoài “tầm với” của Bộ này và cả Chính phủ…

Cả một thời gian dài, Việt Nam có quá nhiều dẫn chứng sinh động và hùng hồn về sự độc quyền Nhà nước đã làm méo mó, sai lệch nền kinh tế mà điển hình nhất là ngành điện. Vậy tại sao cứ để ngành điện mãi độc quyền như vậy?

Mới đây, Chính phủ có công văn gửi tới Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, yêu cầu kiểm tra thông tin về việc điều chỉnh mức giá bán điện gây bức xúc và thiệt hại cho người dân…

Chỉ cần tách khâu mua bán điện và điều độ hệ thống điện quốc gia ra khỏi EVN là đủ điều kiện để hình thành một thị trường điện cạnh tranh lành mạnh.

Đang hot: tại sao nam hàn và bắc hàn chia cắt